Skip to content

“Rydych yn tyfu fyny yn rhy gyflym o lawer mewn gofal”

Hydref 22, 2013
Treuliodd Spencer, sy'n 26 oed o Gaerdydd, ei fywyd mewn gofal

Treuliodd Spencer, sy’n 26 oed o Gaerdydd, ei fywyd mewn gofal

Mae astudiaeth newydd sydd wedi’i chomisiynu gan y Gronfa Loteri Fawr heddiw yn bwriadu archwilio a datblygu ffyrdd newydd o drawsnewid cyfleoedd bywyd plant a phobl ifanc mewn gofal yng Nghymru dros y 10 mlynedd nesaf.  Gall yr astudiaeth hefyd baratoi’r ffordd ar gyfer buddsoddiad newydd o £5 miliwn a allai wella dyfodol plant sydd mewn gofal yng Nghymru yn ddramatig.

Gan weithio mewn partneriaeth ag arbenigwyr yn y maes o Ysgol y Gwyddorau Cymdeithasol Prifysgol Caerdydd a Phrifysgol Abertawe, mae Plant yng Nghymru wedi ei gyhoeddi fel y partner arweiniol  gyflwyno’r astudiaeth arloesol.

Mae Spencer Lewis sy’n 26 mlwydd oed, ag yn hanu o Gaerdydd, ymysg y rhai sydd wedi gadael gofal sy’n ei gefnogi.

Treuliodd Spencer Lewis ei holl blentyndod mewn gofal statudol. Aeth i ofal maeth yn fabi yn sgil dibyniaeth cyffuriau ei rieni. Dros y blynyddoedd mae wedi profi sawl cartref maeth ag ysgolion a chafodd ei fwlio oherwydd ei amgylchiadau.  Gadawodd yr ysgol gydag ychydig iawn o gymwysterau ac mae wedi dioddef o iselder am  fwyafrif o’i fywyd.

Fodd bynnag, mae Spencer wedi ennill amrywiaeth o gymwysterau ac mae bellach yn gweithio fel Swyddog Datblygu i Leisiau o Ofal. Mae’n rhoi ei amser ei gefnogi pobl ifanc eraill sy’n profi’r un profiadau.  Dyma ei stori…

Roeddwn o dan orchymyn gofal o pan oeddwn yn fabi hyd nes yn 18 mlwydd oed. Roedd chwe blynedd gyntaf fy mywyd yn sefydlog iawn a bûm yn byw gyda’r un teulu maeth am yr holl gyfnod.    Fodd bynnag, cefais fy symud o gwmpas llawer ar ôl hynny ac fe gafodd hynny effaith go negyddol arnaf.    Roedd hi’n anodd pan oedd fy lleoliadau yn disgyn drwodd.   Teimlai fel fy mod yn cael fy ngwrthod drosodd a throsodd.”

Dwi’n meddwl fod fy achos i yn anodd iawn oherwydd yr hynaf yr oeddwn yn mynd, y mwyaf o ddealltwriaeth oedd gennyf o’m sefyllfa ac roedd hynny’n gwneud pethau yn llawer iawn anoddach.

Roedd y symud o gwmpas, cael eich gwrthod a ddim yn gwybod pam yn anodd iawn dygymod â nhw.    Am amser hir roeddwn i’n beio fy hun.   Hefyd, pan oeddech wedi cael lleoliad oedd wedi methu roeddech yn cael eich labelu fel plentyn drwg neu blentyn nad oedd yn gallu cynnal perthnasau. Roedd y label yna yn tueddu i aros gyda chi hyd yn oed os nad oedd yn wir.   Weithiau byddech yn treulio penwythnos gyda theulu a byddech byth yn eu gweld eto heb unrhyw eglurhâd am hynny.

Ni ellir mesur y niwed hir dymor a wnaeth symud o gwmpas imi.  Roeddwn yn aml yn gofyn ‘beth sy’n bod efo fi?’ Pam nad ydi pobl yn fy hoffi? Pam na alla i wneud ffrindiau? Mae’r holl bethau yna yn mynd trwy eich pen ac mae’r gwir reswm yn rhywbeth na allwch ei reoli.

Cefais fy nisgrifio fel bod yn ‘araf’ gan rai pobl yn yr ysgol.    Ond doeddwn i ddim yn araf, roedd gen i gryn gymaint o bethau ar fy mhlât na ddylai unrhyw blentyn oed ysgol orfod delio â nhw.

Byddwn yn cwestiynu a oedd gwerth mewn gwneud ffrindiau os byddwn yn cael fy symud ymlaen eto. Oeddwn i’n mynd i gael fy ngwrthod gan deulu arall? Dydi’r rhain ddim yn gwestiynau y dylai bachgen ifanc fod yn eu gofyn.  Mae ceisio canolbwyntio yn yr ysgol gyda’r holl bethau hyn yn mynd trwy eich meddwl yn dasg anodd.  Yn anffodus oherwydd fy mod yn symud o gwmpas gymaint ag oherwydd pethau eraill a oedd yn mynd ymlaen yn fy mywyd, gadawais yr ysgol gydag un TGAU sydd, yn ôl y son, yr hyn a’i ddisgwylir gan rywun yn fy sefyllfa i.  Roedd ysgol yn anodd iawn, yn arbennig y blynyddoedd olaf gan fod yn rhaid imi gychwyn eto mewn ysgol newydd.

Wrth imi fynd yn hŷn, roedd y plant yn fwy cas a byddant yn dweud pethau cas iawn.   Roeddynt yn gwybod yn iawn pa fotymau i’w gwthio.  Byddai rhai yn dweud pethau fel ‘does dim rhyfedd nad oedd dy fam dy eisiau di’.  Aeth pethau mor ddrwg mewn un ysgol nes imi dorri fy lleoliad gyda’r gofalwr yr oeddwn yn byw gydag ar y pryd er mwyn imi allu symud ysgol.    Does dim syndod imi gael y graddau a gefais pan adawais yr ysgol a dweud y gwir.

Yr hyn a fyddwn wedi hoffi ei weld pan oeddwn i mewn gofal oedd mwy o sefydlogrwydd o ran ble’r oeddwn yn byw.    Erbyn imi fod yn 16 oed teimlwn fel fy mod yn cael fy nghosbi ac fy mod yn ryw fath o droseddwr.

Rydych yn tyfu i fyny yn rhy gyflym o lawer mewn gofal a dydych chi ddim yn cael gymaint  â hynny o hwyl.

Mae cysondeb, sefydlogrwydd, gwaith grŵp a mentora yn ffactorau pwysig.  Dylai fod llawer mwy o gynghorwyr perthnasau yn rhan o’r broses i roi arweiniad ar wneud ffrindiau a chynnal perthnasau.  Pan fyddwch yn tyfu i fyny mewn gofal mae’n bosibl y byddwch angen cefnogaeth ychwanegol gyda’r materion hynny.  Mae hefyd yn bwysig i gefnogi plant wrth iddynt baratoi i adael gofal.   Roeddwn yn dioddef o iselder pan adawais ac fe aeth yn waeth ag yn waeth ag yn fwy dwys wrth imi fynd yn hŷn.

Rwy’n teimlo fod gennyf ddyletswydd gofal cryf i’r plant a’r bobl ifanc yr wyf yn gweithio â nhw, yn enwedig gan fy mod wedi bod trwy’r holl system fy hun.

Pan fydd pobl yn siarad â mi, maen nhw’n sylweddoli fy mod yn llawer mwy na dim ond  gweithiwr arall.   Rwy’n rhywun sydd wedi bod yna ac rwy’n deall.   Mae’n gysur i nifer ohonynt.   Mae fy holl fywyd yn awr wedi ei seilio ar helpu eraill sy’n profi’r un pethau.    Rwy’n ceisio eu cysuro fod ganddyn nhw’r pŵer i wneud newidiadau positif yn eu bywydau a gwireddu eu gwir botensial.

Bydd yr astudiaeth yn cael ei chyflwyno i’r Gronfa Loteri Fawr ar ddiwedd Medi.    Mae’r Gronfa yn gofyn i Blant yng Nghymru a’i bartneriaid ddatblygu dau opsiwn ar gyfer prosiect peilot posibl gwerth hyd at £5 miliwn am hyd at 10 mlynedd a all wella canlyniadau a chyfleoedd bywyd plant mewn gofal yng Nghymru yn ddramatig.

Mynegwch eich barn, gadewch sylwadau isod….  

Advertisements
No comments yet

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s

%d bloggers like this: