Skip to content

Arwr yn mynd yn ôl

Mehefin 6, 2014
Captain David Render 1944

Capten David Render 1944

Graddiodd y Capten David Render 89 oed, o Sandhurst yn 18 oed. Yn ôl pob tebyg, ef yw un o’r swyddogion olaf i oroesi o Farchfilwyr Sherwood ac mae’n un o’r miloedd o gyn-filwyr sydd wedi teithio i’r lleoedd lle gwelsant y gad gan ddefnyddio grant Arwyr yn Ôl y Gronfa Loteri Fawr.

Ar ôl cwblhau fy hyfforddiant ym mis Chwefror 1942 ces i fy anfon i wersyll aros yn Cumberland. Ym mis Mehefin 1944 a bellach yn Is-lifftenant, derbyniais orchymyn i deithio i Portsmouth, ond ces i ddim reswm dros ddiben fy nhaith. Roedd y cyfan yn ddirgelwch.

Pan gyrhaeddais roedd y lle’n fwrlwm o lwytho cyfarpar, dynion a bwyd ar longau mor gyflym â phosib. Ces i orchymyn i oruchwylio llwytho 16 tanc Cromwell ar fad glanio. Felly gwnes i’r hyn a orchmynnwyd ond y peth nesaf roedd y llong wedi dechrau ar ei thaith! Dyna oedd dechrau fy rhyfel i. Cyrhaeddodd y bad glanio Draeth Gold ar Ddydd-D plws pedwar yn gynnar yn y bore ac agorwyd blaen y llwyfan lwytho.

Gyrrodd y tanc cyntaf i ffwrdd ac fe ddiflannodd. Suddodd e, a boddwyd y criw i gyd. Roedd yn beth arswydus i’w weld. Roeddwn wedi bod yn siarad â’r dynion munudau cyn hynny. Nid oedd comander y llong wedi sylweddoli yr oedd cyfres o ffosydd dwfn o dan linell y môr felly bu’n rhaid iddynt symud y llong i leoliad arall ar y traeth. Diolch byth fe ddadlwythwyd yr holl danciau eraill yn ddiogel.

Capten David Render, 2014

Captain David Render, 2014

Yna rhoddwyd gorchymyn i mi ymuno â Marchfilwyr Sherwood ar Ddydd-D plws chwech ac es i i’r gad fel arweinydd milwyr y diwrnod wedyn. Daethom wyneb yn wyneb â’r adran SS Herman Goering. Yn griw sbeitlyd, gwnaethant gynnau eglwys ar dân gyda’r holl bentrefwyr wedi cloi y tu mewn. Sut gall unrhyw un wneud hynny?

Rwy’n cofio mynd i eglwys fach yn Normandi yr oedd Marchfilwyr Sherwood wedi’i rhyddhau ac roedd blodau a chroesau a chanhwyllau yr oedd yr Almaenwyr wedi’u cynnau. Gwelais e’n rhyfedd yr oedden ni a nhw’n gweddïo i’r un duw am fuddugoliaeth a diogelwch.

Ar ôl Normandi parheais fel arweinydd milwyr hyd at ddiwedd y rhyfel ac ar wahân i ddau danc yn cael eu chwythu i fyny oddi danaf a nifer o gleisiau a briwiau, ddes i allan o’r rhyfel heb gael fy niweidio’n gorfforol. Cyflawniad anarferol, o ystyried bod Marchfilwyr Sherwood wedi colli 59 o swyddogion rhwng Mehefin ’44 a Mai ’45.

Mae mynd yn ôl i’r mynwentydd yn Ffrainc i weld ein cymheiriaid yn hynod o dorcalonnus. Ni oedd y rhai lwcus – heb os nac oni bai.

Ac rydym yn lwcus bod gennym fudiad fel y Gronfa Loteri Fawr sy’n gofalu am ein hen filwyr, sydd â diddordeb mawr mewn cadw eu hatgofion yn effro a’u pasio i lawr i’r genhedlaeth ifanc, y gobeithiwn yn ddiffuant na fyddant yn gwneud hyn eto.

 

A fwynhaoch chi ddarllen y blog yma? Oes gennych ddiddordeb mewn helpu llunio ein dyfodol? Rhannwch eich syniadau ac ymunwch â’r sgwrs @ http://eichbarneindyfodol.org.uk/

#LoteriFawr10    #BigLottery10 logo

 

Advertisements
No comments yet

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s

%d bloggers like this: