CLAS Cymru, Cae Tân a Thyfu Cymunedol

Tom O’Kane yn gwthio berfa
Tom O’Kane

Mae Tom O’Kane yn gwybod ambell beth am ddefnyddio tir ar gyfer tyfu cymunedol. Yn arddwriaethwr bioddeinamig gyda gradd ôl-raddedig mewn ffermio organig, ei brosiect diweddaraf yw Cae Tân, prosiect amaeth a gefnogir gan y gymuned (CSA) ger Llanilltud Gŵyr, yn Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol Gŵyr.

Roedd y safle heb ffensys a heb ei ddefnyddio am 30 mlynedd, ond mae wedi mynd yn foth ffyniannus o weithgarwch cymunedol gan gynnwys defaid a rennir, cynllun rhannu ffrwythau a rhaglen fawr o blannu coed.

Ond gall hyd yn oed rhywun profiadol fel Tom ddechrau teimlo’n rhwystredig gan y gofynion sy’n wynebu nifer cynyddol o dyfwyr cymunedol yng Nghymru, yn enwedig o ran materion megis cynllunio a phrydlesi.

Dyna pam y trodd at gymorth gan Wasanaeth Ymgynghorol Tir Cymunedol Cymru (CLAS Cymru), a ariennir gan Gronfa Gymunedol y Loteri Genedlaethol.

“Ddes i ar draws y tir gan y gofynnwyd i mi gynghori’r grŵp sy’n ei reoli ar yr hyn y gallent ei wneud gyda’r safle. Yna gwnaethant awgrymu fy mod yn dod ac yn sefydlu fy mhrosiect yno mewn cydweithrediad â nhw.

“Rydym yn ffodus iawn bod perchennog y tir a chydweithfa Gower Power wedi gweld mai ni oedd yr hyn yr oedd ei angen arnynt i gynorthwyo eu datblygiad eu hunain yn y cam hwn, felly cynigiwyd prydles hir dymor rad i ni. Bydd ein gweithgareddau – a hyrwyddo ein gweithgareddau – yn codi proffil gweithgareddau posib eraill fel y prosiectau ynni’r haul cymunedol ar y safle hwn a phrosiectau newydd posib sy’n ymwneud â thyfu ac ynni’r haul.

“Rydym wrthi’n diffinio ‘cytundeb tenantiaeth busnes fferm’ ar hyn o bryd. Rydym yn defnyddio un a roddwyd i ni gan CLAS Cymru ac yn ei addasu i weddu i’n hanghenion.”

Wŷn mewn caeMae cynlluniau tyfu bwyd yn rhan hanfodol o ddatblygiad CSA, felly mae cael cymeradwyaeth ar gyfer twnnel polythen wedi bod yn bwysig: “Gwnaethom siarad â CLAS Cymru, a drefnodd gyfarfod gyda’r cynllunwyr. Roedd hyn yn gyfle da i gadarnhau ein bod yn fusnes sefydledig gyda nodau clir i ehangu ym maes garddwriaeth. Yn gyffredinol mae’n anodd iawn cwrdd neu siarad â chynllunwyr, felly roedd CLAS yn gymorth mawr yn yr achos hwn.

“Ar sail profiadau blaenorol, nid oes gennyf unrhyw amynedd gyda’r system gynllunio. Fodd bynnag, yn yr achos hwn camodd CLAS i mewn i helpu ar bwynt pan fyddwn wedi codi twnnel fy hun a delio gyda’r problemau’n nes ymlaen.

“Mae dewis dilyn y drefn gynllunio wedi costio blwyddyn o gynhyrchu, ond mae hyn wedi bod yn fendith gan iddo roi blwyddyn arall i ni ddatrys pob math o broblem arall. Gan i ni fynd i lawr y llwybr swyddogol yn llwyddiannus erbyn hyn, rydym wedi agor y posibilrwydd i fyny o lwyddo i gael caniatâd ar gyfer datblygu pellach, megis buarth a maes parcio.”

Ers lansio y llynedd, mae ymgynghorwyr CLAS Cymru wedi bod yn gweithio ar draws Cymru, yn darparu cefnogaeth am ddim megis:

• Cymorth i adnabod ffynonellau tir
• Cyd-drafod y defnydd ohono ar sail dros dro neu hir dymor
• Cefnogaeth ar faterion sy’n gysylltiedig â thir
• Ymdrin â’r system gynllunio
• Codi proffil tyfwyr cymunedol gyda pherchnogion tir.

Mae ychydig dros flwyddyn wedi mynd heibio ers lansio CLAS Cymru ac yn ôl y cydlynydd, Lucie Taylor, mae wedi bod yn waith caled ond yn wobrwyol: “Rydym eisoes wedi cefnogi a chynghori 61 o grwpiau cymunedol ac mae bron 40 o berchnogion tir wedi cydweithio â ni. Mae mwy na 60 o ddogfennau arweiniad a chyngor a grëwyd yn arbennig ar ein gwefan sy’n ymdrin â phynciau hollbwysig, o wybodaeth am brydlesi i gyngor ar gynllunio. Hefyd, rydym wedi ymateb i nifer o ymgynghoriadau Llywodraeth Cymru ar faterion sy’n gysylltiedig â thir. Ond rydym yn gwybod hefyd bod angen i ni ddod o hyd i fwy o ffyrdd o gyrraedd grwpiau newydd y mae arnynt angen ein cefnogaeth ni.”

Gellir cysylltu ag ymgynghorwyr CLAS Cymru yn: wales@communitylandadvice.org.uk

Mae adnoddau ar-lein am ddim a mwy o wybodaeth ar gael yn: http://wl.communitylandadvice.org.uk/wl/croeso-i-clas-cymru

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Newid )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Newid )

Connecting to %s