Skip to content

Cyrraedd y copa: Dringo’r Matterhorn gyda golwg rhannol

Mai 11, 2015

Y mis yma, fel rhan o’r cyhoeddiadau diweddaraf gan raglen Pawb a’i Le’r Gronfa Loteri Fawr, bydd cyfanswm o £348,272 yn cael ei ddyfarnu i Gymdeithas Clefyd y Macwla i ddatblygu prosiect a fydd yn darparu cefnogaeth ar gyfer pobl sydd â chyflyrau gysylltiedig â’r macwla. Bydd y grant yn helpu cyflwyno gwasanaethau a arweinir gan wirfoddolwyr, megis grwpiau cefnogi, i leihau unigedd a gwella annibyniaeth pobl sydd â chlefyd y macwla.

Un unigolyn o’r fath yw David Reynolds, ymchwilydd ym Mhrifysgol Caerdydd a dderbyniodd ddiagnosis o ddystroffi Stargadt y Macwla yn ei ugeiniau cynnar yn 2010. Ac yntau am gynyddu ymwybyddiaeth o gyflyrau’r macwla, ef oedd y person cyntaf â golwg rhannol i ddringo’r Matterhorn, un o’r mynyddoedd uchaf ar y ffin rhwng y Swistir a’r Eidal.

Yn siarad am y cyflwr, meddai David, “Mae’n anabledd anweladwy ac ni fyddech yn gwybod bod gan rywun y cyflwr hwn oni bai bod ganddynt ffon wen neu y dywedir wrthych amdano’n benodol.”

“Mae’n effeithio ar ran ganolog eich golwg. Os meddyliwch am eich llygad fel camera, fel arfer mae gan y rhan fwyaf o bobl broblem gyda’r lens h.y. golwg byr neu olwg hir, ond mae dystroffi’r macwla yn effeithio ar y synhwyrydd.  Er bod y golwg sy’n dod trwy’r lens wedi’i ffocysu, nid yw’n cael ei godi gan y camera neu, yn yr achos hwn, fy llygaid, felly mae rhan ganolog y llun ar goll.”

Nid yw byw gyda chyflwr y macwla’n hawdd. Mae’n effeithio ar David bob dydd, ac er nad oes ganddo unrhyw broblemau mawr wrth gerdded o A i B, mae gweithgareddau eraill yn anos.

“Mae’r problemau’n dechrau wrth geisio gweld manylder, fel adnabod wynebau pobl neu ddarllen. Er enghraifft, os af i’r dafarn i gwrdd â phobl, ni allaf adnabod unrhyw un yn y dafarn, mae’n rhaid i mi ofyn i’m ffrindiau sefyll i fyny a chwifio’u dwylo’n wyllt i dynnu fy sylw, ni fyddwn i’n gallu gweld eu hwynebau. Wrth edrych ar bobl yn uniongyrchol, gallaf ddweud p’un a oes gan bobl flew ar eu hwynebau neu wallt ar eu pennau, ond ni allaf weld eu llygaid, trwyn a cheg oni bai eu bod yn y golwg ymylol.

“Dw i ddim yn gyrru o gwbl. Doeddwn i ddim yn gyrru ar adeg y diagnosis, ond ces i brawf llygaid safonol pan oedd yn iau a dywedwyd wrthyf na ddylwn i yrru eto, a dyna pryd y ces i fy nghyfeirio i’r ysbyty.”

“Ar adegau mae’n rhywbeth heriol iawn i ddelio ag ef, o siarad â phobl eraill am fy sefyllfa fy hun; mae’n anodd iawn i bobl uniaethu â’r hyn rydych yn ei brofi, yn enwedig pan fydd pobl yn gweld y gallwch wneud rhai pethau’n arferol.”

9682145106_1d8f9e96f8_kNid dyna oedd diwedd y problemau, yn ogystal ag effeithio ar ei fywyd cymdeithasol a bob dydd, byddai’r cyflwr yn effeithio ar ei yrfa hefyd.

“Pan dderbyniais y diagnosis, y peth cyntaf a feddyliais oedd “Ydy hyn yn mynd i atal fy ngyrfa?”, gan fod gwaith, diddordebau a phopeth a wnaf yn dibynnu sut gymaint ar fy ngolwg. Mae fy ngwaith yn gofyn am lawer o ddadansoddiad gweledol o ffotograffau gwyddonol i ddatblygu setiau data, ac os nad oeddwn yn gallu gweld ffotograffau’n iawn, credais y gallai hynny gyfaddawdu fy ngallu i gywain data da ac, yn pen draw, fy ngyrfa gyfan. Mae’n frwydr parhaus.”

“Problem fawr gyda dystroffi’r macwla yw y gall meddygon ddweud wrthych fod gennych y cyflwr, ond nid sut y bydd yn y dyfodol. Felly roedd ofn pan dderbyniais y diagnosis yn ystod fy PhD, “A fydd modd i mi ei gorffen? A fyddaf yn gallu gwneud y gwaith rwyf wedi hyfforddi i’w wneud? Oes unrhyw ddiben i fwrw ‘mlaen â hi?””

Yn ffodus, bu’n bosib i David gwblhau ei PhD a chael lle o fewn tîm ymchwil arbenigol ym Mhrifysgol Caerdydd. Bryd hynny y dechreuodd feddwl yn fawr.

“Ces i’r syniad i ddringo’r Matterhorn yn 2012. Dechreuais sylwi ar newidiadau yn fy ngolwg, ac nid dyna oedd y peth hawsaf i ymdrin ag ef ar y pryd. Roeddwn eisiau gwneud rhywbeth y gallwn ei ddefnyddio fel carreg filltir yn fy mywyd, a dweud bod gennyf y broblem hon a’i bod yn achosi problemau, ond y gallaf fynd allan o hyd a gwneud pethau y byddai pobl nad oes ganddynt gyflwr llygaid yn ei chael hi’n anodd gwneud.”

“Rwy’n ffodus i fod mewn sefyllfa freintiedig gyda fy swydd ond mae cynifer o bobl eraill nad ydynt mewn sefyllfa mor ffodus. Rhan o’r rheswm oedd dweud wrth pobl iau neu lai ffodus sydd â chyflyrau tebyg y gallaf wneud hyn, a’r gobaith oedd y gallwn ysbrydoli pobl eraill i wneud yr un peth, gwthio eu hunain i wneud pethau na fyddent yn credu y gallent eu gwneud fel arall, a hefyd i godi arian at elusennau a chynyddu ymwybyddiaeth o’r cyflyrau hyn.”

9342645261_4f76cc8001_h“Cyn dringo’r mynydd roeddwn i’n gwybod y byddai’n achosi problemau, roeddwn wedi bod yn dringo ers 10 mlynedd ac yn gwybod o deithiau dringo blaenorol fod medru gweld lleoliad y traed ar ochrau mynyddoedd ac ymylon clogwynau’n mynd i fod yn anodd. Roeddwn yn gwybod bod angen i mi ddringo’r mynydd mor gyflym â phosib er mwyn i mi gael mwy o amser i gyrraedd gwaelod eto. Roedd mynd i fyny’n haws na mynd i lawr mewn gwirionedd. Bu anhawster seicolegol o’i wneud e yn y lle cyntaf, ond yr hyn oedd yn llawer anos oedd na allwn weld yn iawn ble i roi fy nhraed. Es i gyda fy mrawd a chyfaill i hyfforddi ar Mont Blanc ond pan aethom ni i fyny’r Matterhorn, bu’n rhaid i ni hurio dau dywysydd gan ei fod yn llawer anos i’w ddringo.”

Wrth siarad am y dyfarniad gan y Gronfa Loteri fawr trwy’r rhaglen Pawb a’i Le, meddai David, “Byddai cael rhwydwaith cefnogi trwy’r prosiect hwn o fudd enfawr i nifer mawr o bobl yng Nghymru, yn enwedig gan ei fod yn gyflwr eithaf cyffredin ymysg pobl hŷn. Mae’n wych clywed bod arian yn cael ei ddyfarnu i Gymdeithas Clefyd y Macwla.”

9344696680_f03e99fc8f_h“Pan oeddwn ym Mangor, mae’n ardal wledig iawn, a bu medru dod o hyd i bobl mewn sefyllfa debyg yn anodd iawn, felly gall fod yn brofiad unig. Fel person ifanc, mae gennyf y mantais o fedru mynd allan a dod o hyd i bobl mewn sefyllfaoedd tebyg i mi, ond efallai nad oes gan bobl hŷn y gallu i wneud hyn, ac felly credaf y bydd yr arian hwn yn help gwirioneddol o ran lleihau unigedd.”

Ac yn olaf, a fydd David yn parhau â’i anturiaethau ar draws yr Alpau?

“Rwyf wedi trefnu’n ddiweddar iawn i ddringo Mont Blanc eto ym mis Awst eleni, ac rwy’n hynod gyffrous i fedru parhau i wneud hyn a, gobeithio, ysbrydoli mwy o bobl”.

I gael mwy o wybodaeth am y Rhaglen Pawb a’i Le, ewch i

Am fwy o wybodaeth am y rhaglen Pawb ai Le, cliciwch yma

Dilynwch ni ar Twitter @LoteriFawrCymru

Dilynwch ni ar Facebook

Advertisements
No comments yet

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s

%d bloggers like this: