Skip to content

Nid addysg o gwbl mo addysgu’r pen heb addysgu’r galon (Aristotle)

Mawrth 16, 2016
Beth edited

Beth Cameron-Lyle

Dyma Beth Cameron-Lyle, athrawes, yn esbonio sut mae prosiect Y Seibiant/Breathing Space yn Ysgol Alun, Yr Wyddgrug, yn helpu pobl ifanc i ymdopi’n well â phwysau bywyd modern.

Gadewch i ni ddechrau gyda rhai ffeithiau brawychus:

  • Mae un o bob deg o blant rhwng 5 a 16 oed (tri ym mhob ystafell ddosbarth) yn dioddef o broblem iechyd meddwl, ac mae llawer yn parhau i brofi’r problemau hyn mewn oedolaeth. Mae hanner y rhai sydd â phroblemau iechyd meddwl gydol oes yn profi’r symptomau cyntaf erbyn 14 oed.
  • Ymysg pobl yn eu harddegau, mae cyfraddau iselder a phryder wedi cynyddu 70% dros y 25 mlynedd ddiwethaf.
  • Mae un o bob pump o blant yn dangos symptomau iselder ac mae bron traean o’r bobl ifanc 16-25 oed yn yr arolwg wedi meddwl am neu wedi ceisio lladd eu hunain.
  • Deng mlynedd yn ôl, £77 biliwn oedd cost problemau iechyd meddwl yn Lloegr yn ôl amcangyfrifon manwl, gan gynnwys costau colli cynhyrchedd ac effeithiau ehangach ar les. Mae amcangyfrifon diweddarach yn awgrymu y gallai’r costau fod yn agosach at £105 biliwn.

Rwyf wedi bod yn athrawes yng Ngogledd Cymru er 1999 ac yn y Mileniwm newydd rwyf wedi gweld cenhedlaeth yn newid o flaen fy llygaid. Mae’n rhy hawdd i grwpio a labelu pobl yn eu harddegau fel ‘cenhedlaeth yr hŵdis’ – mae wedi newid sut gymaint o’r oes pan fu fechgyn yn hedfan barcutiaid o waith llaw a merched yn gwisgo rhubanau yn eu gwallt. Nid yw’r plentyndod y mae ein neiniau a theidiau’n ei ddisgrifio’n gyfarwydd nac yn real o gwbl i lawer o’n pobl ifanc mwyach.

Gyda’r ymchwydd mewn technoleg symudol, gwefannau rhwydweithio cymdeithasol, normaleiddio gemau treisgar ac echblyg yn rhywiol, newid strwythurau a deinameg teuluoedd, newidiadau mewn deiet a maeth, pwysau i gyflawni’n academaidd a bod yn ‘berffaith’ yn eu personoliaethau ar-lein – bechgyn yn dangos eu cyhyrau, merched yn edrych yn bwdlyd. Daw pwysau a disgwyliadau mewn pecynnau gwahanol iawn yng Nghymru’r 21ain ganrif.

Ac ochr yn ochr â’r rhain rydym eisiau i’n pobl ifanc lwyddo – i ddod i mewn i’r gweithlu gyda’u pennau’n uchel, gyda chymwysterau uchel eu hansawdd a gyda sgiliau personol a chymdeithasol a fydd yn galluogi nhw i drin a thrafod y dirwedd ryfeddol a heriol hon, sef bywyd. Er mwyn medru dysgu mae angen i rywun bod mewn cyflwr i’w dderbyn. I fedru dysgu mae angen i rywun feddu ar y sgiliau i ganolbwyntio. Yn aml iawn mae ‘traffig’ bywyd modern fel yr ydym yn ei alw ar y cwrs ‘dot b’ teens’ yn ymyrryd â dymuniad, gallu neu fwriad y person ifanc i ddysgu. Un o nodau craidd dysgu ac addysgu ymwybyddiaeth ofalgar yn Y Seibiant yw peidio â cheisio atal ‘bwrlwm’ bywyd modern ond cynnig dulliau hunanymwybodol i blant a phobl ifanc o ofalu am eu hunain, dangos trugaredd i’w hunain a rhoi mwy o sylw i’r hyn sy’n digwydd nawr.

Roedd ein pennaeth a llywodraethwyr yn gefnogol o fwriad ac ethos y prosiect yn syth, a rhoddwyd ar waith cwrs MBSR (Lleihau Straen Seiliedig ar Ymwybyddiaeth Ofalgar) wyth wythnos i staff. Nod craidd Y Seibiant yw creu, adeiladu a chynnal amgylchedd a diwylliant lle rydym yn rhannu sail gyffredin yr hyn y mae bod yn ‘ofalgar ymwybodol neu greu ‘seibiant anadlu tair munud’ yn ei olygu.

B space 9

Breathing Space

 

Mae Breathing Space / Y Seibiant bellach yn lle a rennir i’r ysgol ac i’r gymuned a all fodoli oherwydd ein cais llwyddiannus am grant Arian i Bawb. Galluogodd y grant i ni brynu cyfarpar a dodrefn ioga a myfyrio, sydd wedi trawsnewid ystafell arholiad di-nod i ofod ymarferol a llawn anogaeth.

Rhoddodd Arian i Bawb sylfaen gref i ni adeiladu arni: daeth busnesau lleol i’w weld a derbyniom nwyddau fel rhoddion. Mae’r Seibiant hefyd wedi derbyn ariannu a chefnogaeth gan Ddarpariaeth Ieuenctid Integredig Sir y Fflint, sy’n gweld y prosiect fel cyfle ar gyfer ymyrraeth gynnar. Mae’r gefnogaeth hon gan Wasanaeth Ieuenctid Integredig Sir y Fflint wedi galluogi i’n tîm hyfforddwyr dwyieithog dyfu a chynnig dewis ehangach o gyfleoedd i bobl ifanc. Mae’r Seibiant yn Ysgol Alun bellach yn brosiect go iawn, i gyd diolch i’r gefnogaeth a hyder a ddarparwyd gan y Gronfa Loteri Fawr. O’r gofod hwn erbyn hyn, mae gennym dîm a fydd yn dysgu’r cyrsiau ‘dot b’ a ‘paws b’ y prosiect Ymwybyddiaeth Ofalgar mewn Ysgolion. Ochr yn ochr â hyn byddwn yn rhedeg sesiynau Ymlacio i Blant.

Mae gennym hyfforddwr ioga sy’n siarad Cymraeg ac sy’n arbenigo mewn ffurf Ioga DRU a dawns Ioga DRU, yn benodol i blant a phobl ifanc. Mae cyrsiau achrededig yn cynnig ymyraethau ymarferol i bobl ifanc – gan ddeall y strategaethau ymdopi y gallwn eu defnyddio fel man cychwyn i’n helpu gyda sefyllfaoedd anodd – waeth pa mor fawr neu fach y maent. Mae lles a gwydnwch emosiynol rhywun yn agwedd graidd ar hapusrwydd ein hunain nawr ac yn y dyfodol. Bydd pobl ifanc yn profi’r gwahaniaeth rhwng adwaith emosiynol ac ymateb hunanymwybodol ac yn mwynhau cyfleoedd i ‘fod yn yr eiliad’ – beth bynnag a ddaw gyda hynny. Mae’r ffaith mai hunanladdiad yw achos marwolaeth mwyaf ein plant yng Nghymru neu fod ein pobl ifanc yn troi’n gynyddol at alcohol a chyffuriau, neu ymddygiadau risg uchel eraill fel mecanwaith ymdopi yn ystod cyfnodau cythryblus neu heriol yn gwbl annerbyniol.

Mae’r Seibiant yn cynnig newid – cyfleoedd newydd a hunangefnogaeth iach. Bydd Y Seibiant yn bresennol yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn Y Fflint eleni ac rydym yn gyffro i gyd am y cyfleoedd y gallwn eu cynnig bellach i’r bobl ifanc hynny a’u teuluoedd; gyda diolch i Arian i Bawb gan y Gronfa Loteri Fawr.

Advertisements
No comments yet

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s

%d bloggers like this: