Skip to content

Llwyddiant cynyddol cynllun blychau llysiau

Hydref 27, 2016
hhh

Green Isle Growers

Mae cynllun blychau llysiau wedi dod mor llwyddiannus fel ei fod wedi newid yn gynllun cydweithredol o dyfwyr lleol o fewn tref yng nghanolbarth Cymru a’r cyffiniau.

Casgliad o dri phrosiect tyfu cymunedol yw Green Isle Growers o fewn Machynlleth a’r cyffiniau. Mae’r Green Isle Growers yn rhedeg cynllun blychau llysiau, mae Cynllun Rhannu Tir Dyfi (Dyfi Land Share) yn paru pobl leol gyda thir i dyfu llysiau arno a Mach Maethlon (Edible Mach) yn adeiladu a chynnal a chadw mannau tyfu cynnyrch i’w fwyta o amgylch y dref.

Dechreuodd Green Isle Growers yn 2012 fel cynllun gweithwyr cydweithredol ar gyfer pump o bobl oedd yn ceisio tyfu bwyd yn gynaliadwy i’w werthu i’r gymuned leol er mwyn mynd i’r afael â’r angen am fwyd a dyfir yn lleol. Gan dyfu bwyd ar ddarn bychan o dir oedd yn cael ei rhentu yn Ynyslas, y nod oedd tyfu bwyd mewn ffordd oedd yn hybu bioamrywiaeth ac iechyd pridd da.

Wedi blwyddyn gyntaf o waith caled a phrysurdeb, dyddiau hir yn teithio’r awr o daith ar y trên o Fachynlleth i Ynyslas ac yn ôl, a nifer o gyfarfodydd mewn tafarn ar lân y môr, llwyddodd y pum gwirfoddolwr i sefydlu cynllun blwch bychan o lysiau gyda deg cwsmer yn yr ardal leol. Roedd gweithiwr datblygu o’r Ffederasiwn Ffermydd Dinesig a Gerddi Cymunedol (FCFCG), a ariennir gan y Gronfa Loteri Fawr, wedi cynnig cefnogaeth un i un rheolaidd i’r prosiect, ac wedi cynnal hyfforddiant ar reoli a llywodraethu prosiectau er mwyn helpu’r grŵp i sefydlu strwythur a ffordd o weithio.

Pan ddaeth y rhent ar yr ardd furiog yn ormod i’w dalu a phan oedd cludo cynnyrch i’r farchnad ar y trên yn profi i fod yn rhy llafurus, fe wnaeth y cynllun cydweithredol droi at rannu tir i ddod o hyd i le er mwyn tyfu llysiau yn agosach at Fachynlleth a’u cwsmeriaid. Aethant ati i weithio gyda phobl leol a gynigiodd lleiniau o dir i’w benthyca, a’r cyfan o fewn pellter y gellid ei seiclo o Fachynlleth.

chp23.jpgUn o’r tyfwyr hyn yw Sharon Girardi sy’n rheolwr prosiect ym Mlaeneinion – prosiect cadwraeth 75 erw sy’n cynnwys tir i gyflenwi cynnyrch ar gyfer y cynllun blychau llysiau.

Dywedodd: “Mae gennym 45 i 50 cwsmer bob wythnos erbyn hyn ac yn ogystal â’r bwyd a gynhyrchir, mae yna lawer o fanteision cudd. Er enghraifft, gall pobl deimlo’n ynysig wrth fyw mewn ardal wledig ond mae hyn yn dod â phobl at ei gilydd sy’n dda ar gyfer eu lles. Mae’n eu dysgu hwy hefyd am fwyd, gan eu galluogi i rannu gwybodaeth ac maen nhw’n weithgar yn gorfforol hefyd sy’n cyflwyno manteision i iechyd yn ogystal.

“Mae buddion eraill yn cynnwys datblygu busnes mewn ffordd gynaliadwy yn economaidd ac yn amgylcheddol. Er enghraifft, rydym yn helpu i ostwng yr ôl troed carbon yn aruthrol gan ein bod yn tyfu bwyd yn lleol i bobl leol.”

Wedi’u hysbrydoli gan lwyddiant eu cynllun rhannu tir eu hunain, aeth Green Isle Growers ymlaen i sefydlu Cynllun Rhannu Tir Dyfi i helpu pobl eraill yn Nyffryn Dyfi i gael mynediad at dir, gan gysylltu pobl sydd eisiau tyfu bwyd gyda pherchnogion tir lleol a rhedeg eu gweithdai tyfu bwyd eu hunain. Wedi codi £4,500 i gychwyn trwy ymgyrch crowdfunding, mae gan Gynllun Rhannu Tir Dyfi aelod o staff rhan amser erbyn hyn sy’n gweithio i baru pobl gyda thir i dyfu llysiau arno.

Yn 2013, roedd y gymuned leol yn dechrau meddwl am ‘drefi maethlon’ (edible towns) a sut y gellid defnyddio mannau cyhoeddus ym Machynlleth i dyfu bwyd. Gyda chefnogaeth gan Swyddog Nawdd a Mentergarwch y FCFCG, mae’r Green Isle Growers wedi gallu gwneud ceisiadau llwyddiannus am nawdd i’r Gronfa Gymunedol Gydweithredol a LUSH, a chafodd Mach Maethlon ei eni. Gyda gwaith caled gan wirfoddolwyr cymunedol ynghyd â’r aelodau cydweithredol, dechreuodd Mach Maethlon dyfu bwyd yn llyfrgell, gorsaf drenau, canolfan hamdden, parciau, siop Cooperative a swyddfa heddlu Machynlleth.

Cynhaliodd gweithiwr Datblygu Canolbarth Cymru FCFCG sesiwn gweledigaeth ar gyfer Mach Maethlon er mwyn helpu’r gymuned i siapio dyfodol y prosiect. Erbyn hyn, mae Mach Maethlon yn gweithio gyda’r gymdeithas dai leol a grwpiau eraill i ddod ag arddangosfeydd planhigion y gellir eu bwyta i rannau newydd o’r dref.

Mae’r cynllun blychau llysiau gan y Green Isle Growers wedi esblygu erbyn hyn i fod yn gynllun cydweithredol o dyfwyr lleol sy’n darparu llysiau ffres o amgylch Machynlleth a’r cyffiniau. Yn hytrach na thyfwyr ar raddfa fechan yn cystadlu â’i gilydd am gwsmeriaid, mae chwe thîm bychan o dyfwyr yn cyfrannu tuag un cynllun blychau llysiau ar gyfer yr ardal. Cynhelir cyfarfodydd rheolaidd i drafod pwy fydd yn tyfu pa lysieuyn, gan ganiatáu cydweithio a chefnogaeth rhwng yr holl randdeiliaid, a gan greu rhwydwaith bwyd lleol cryfach.

Mae’r blog hwn yn helpu hyrwyddo Rhaglen Wledig y Gronfa Loteri Fawr. Gall grwpiau cymunedol ymgeisio i rannu £13.5 miliwn i wneud i bethau gwych ddigwydd yng Nghymru Wledig.

Advertisements
No comments yet

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s

%d bloggers like this: