Skip to content

Troi i wynebu’r hyn sy’n rhyfedd: n-n-n-newid systemau yng Nghymru

Hydref 27, 2016

RA1.jpgNewid systemau, ymagweddau systemau cyfan, meddwl ynghylch newid systemau…….i gyd yn gysyniadau datblygol ym maes atal troseddau ieuenctid.  Fel cysyniadau, maent yn achosi cymaint o ddryswch a rhwystredigaeth (ac efallai rhywfaint o banig, gan ein bod i gyd yn teimlo y dylem wybod am y pethau hyn) ag y maent yn rhoi cysur y gall y ‘system’ sydd yn methu cymaint o blant a phobl ifanc yn rheolaidd gael ei throi, symud, newid.  Yn eu cyhoeddiad diweddar Newid systemau: Canllaw i’r hyn mae’n ei olygu a sut i’w wneud, mae New Philanthropy Capital (NPC) yn cyflwyno egwyddorion sy’n sylfaenol i ymagwedd newid systemau sydd, maent yn ei ddweud, yn dal i fod ymhell o’r hyn sy’n arferol yn y sector cymdeithasol.  O ganlyniad, os mai ymagwedd newid systemau yw’r modd, rydym yn dal i fod ymhell o’r diwedd…

Mae Cyflawni Uchelgais yn rhaglen £25m gan Y Gronfa Loteri Fawr ar gyfer y DU gyfan sy’n atgynhyrchu 25 o wasanaethau ynghylch atal troseddau ieuenctid. Mae erioed wedi bod yn blatfform i drafod gwella canlyniadau ar gyfer plant a phobl ifanc, yn canolbwyntio ar eu troi i ffwrdd oddi ar lwybrau tuag at droseddu. Mae ein hymagwedd wedi bod ynghylch newid systemau: yn cefnogi grantïon i ddod yn sefydliadau dysgu, egwyddor allweddol a danlinellir gan NPC; yn sicrhau bod y gwasanaethau a rhaglenni rydym yn eu cyllido wedi’u diffinio’n dyn ac â sail dyn gyda chysylltiad rhesymegol clir rhwng eu rhannau gwahanol; ac yn helpu cyllidwyr, comisiynwyr a gwneuthurwyr polisi i ofyn y cwestiynau cywir ynghylch effaith y portffolio o wasanaethau maent yn eu hymgysylltu, cyllido neu brynu.

Roedd ein digwyddiad bord gron blynyddol yng Nghymru, a gynhaliwyd yn ddiweddar yn Neuadd y Ddinas Caerdydd, yn canolbwyntio ar feddwl ynghylch newid systemau ac fe wnaeth ddod â rhai pobl allweddol o’r systemau addysg a chyfiawnder ieuenctid Cymreig at ei gilydd i ystyried yr hyn a wnaed – a’r hyn sydd angen ei wneud – i gyfuno’r ddwy system yn well er mwyn gwella canlyniadau ar gyfer plant a phobl ifanc.

Yn aml beirniadir newid systemau fel rhywbeth sydd yn rhy haniaethol ac yn rhy anodd ei egluro, felly fe wnaeth y digwyddiad ddod â chyllidwyr, comisiynwyr, gwneuthurwyr polisi ac ymarferwyr ynghyd i glywed am enghreifftiau diriaethol o ymagweddau newid systemau sydd wrthi, ac i drafod yr hyn sy’n digwydd yng Nghymru eisoes.

Fe wnaeth Nick Axford o Uned Ymchwil Gymdeithasol Dartington  siarad am feddwl ynghylch newid systemau gan roi enghraifft ohono mewn ymarfer inni: Un rheswm allweddol pam wnaeth Cyngor Renfrewshire gomisiynu gwasanaeth Therapi Teulu Gweithredol Gweithredu dros Blant oedd oherwydd ei fod wedi’i ymgorffori o fewn yr awdurdod lleol gyda chyllid Cyflawni Uchelgais.  Roedd wedi dangos canlyniadau positif, wedi cydfynd ag asesiad ehangach y Cyngor o gost a budd gwasanaethau a ddarperir i bobl leol ac roedd angen llai o fuddsoddiad i’w gychwyn gan ei fod wedi’i ymgorffori eisoes. Mae hyn yn arddangos yr arbedion cyhoeddus a all ddeillio o gyllido gan grant. Hefyd fe wnaeth ein cyflwyno i ddynameg systemau – sy’n mapio’r perthnasau rhwng elfennau mewn system a sut maent yn effeithio ar ei gilydd – ac fe wnaeth ddweud wrthym am fod yn agored i her, i waith caled ac i beidio â buddsoddi mewn pethau nad ydynt yn gweithio.

Fe wnaeth cynrychiolwyr o Barnardo’s, Success for All [Llwyddiant i Bawb] a rhaglenni  Include a Turnaround Catch22 ddweud wrthym am sut maent yn cymryd ymagwedd ysgol-gyfan – newid systemau sydd wrthi. Fe wnaethant ddisgrifio rhaglenni sy’n cefnogi lles, cadernid emosiynol, cyrhaeddiad addysgol ac ymddygiadau eraill plant a phobl ifanc y gwyddys eu bod yn cyfrannu yn y tymor hir i atal troseddoldeb trwy fynd i’r afael â’r ffordd mae’r ysgol yn rheoli, ymgysylltu ag ac yn addysgu ei phobl ifanc.

Wedyn, fe wnaeth pobl allweddol ym meysydd addysg a chyfiawnder ieuenctid Cymreig drafod newid systemau sy’n digwydd yng Nghymru, yr arloesi sydd ei angen i wella comisiynu a chyllido, a pha gamau eraill y gellir eu cymryd i ddatblygu meddwl ynghylch newid systemau.

Cytunwyd bod cyflwyno Comisiynydd Plant a Chomisiynydd Cenedlaethau’r Dyfodol yng Nghymru wedi bod yn allweddol o ran symbylu’r drafodaeth ynghylch newid systemau, fel sy’n wir am bwysau allanol megis cyfuno darparwyr y sector ieuenctid ledled y wlad. Fodd bynnag, fe wnaeth mynychwyr ddadlau’n gryf dros ragor o gydgysylltu, cydweithredu ac ymagweddau strategol yng Nghymru.

Y consensws oedd y byddai cynnwys y trydydd sector yn y broses o fapio’r sysytem gyfredol a chydweddu gwasanaethau ag angen yn helpu i ymgorffori newid systemau, ac ystyriwyd bod gan Fyrddau’r Gwasanaeth Cyhoeddus rôl sylfaenol o ran cymryd ymagwedd integredig. Ar y llaw arall, roedd galwadau i’r trydydd sector yng Nghymru fynd i’r afael â’i duedd gyfredol tuag at gystadleuaeth wrth fynd ar ôl contractau ac iddynt gymryd cyfrifoldeb am ymagwedd fwy cydweithredol tuag at y broses gomisiynu, beth bynnag am gynnwys cyrff comisiynu yn y broses.

Mae Cymru wedi cychwyn ei thaith tuag at newid systemau – mae rhanddeiliaid yn gwneud llawer. Maent yn cytuno eu bod yn dal i fod yn agos i ddechrau’r broses ac mae taro’r cydbwysedd rhwng diwallu anghenion taer yn y presennol a datblygu mentrau newid systemau yn anodd, ond mae’n amlwg eu bod yn benderfynol o newid systemau er mwyn gwneud gwahaniaeth dros blant a phobl ifanc.

 

Advertisements
No comments yet

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s

%d bloggers like this: