Cefnogi cymunedau yng Nghymru drwy argyfwng COVID-19 a thu hwnt.

Gan John Rose

Mae Covid-19 yn ddi-os wedi bod yn gyfnod heriol i bob sector yng Nghymru. Mae’r sector gwirfoddol a’r trydydd sector yn fudiad deinamig ac amrywiol, ond fe’i gorfodwyd i addasu ac ymateb i’r newidiadau cymdeithasol y mae’r pandemig wedi’u cyflwyno. Mae Cronfa Gymunedol y Loteri Genedlaethol wedi bod ar flaen y gad o ran cefnogi cymunedau yng Nghymru i ymateb i’r pandemig. Yn ddiweddar, cyflwynodd John Rose, Cyfarwyddwr Cymru dystiolaeth i Bwyllgor Cydraddoldeb, Llywodraeth Leol a Chymunedau’r Senedd ar effaith COVID-19 ar y sector gwirfoddol yng Nghymru.

Mae ein cyfraniad at helpu cymunedau yng Nghymru i ymateb i her COVID-19 wedi bod yn sylweddol, gyda dros 660 o ddyfarniadau’n cael eu gwneud naill ai drwy amrywiadau grant neu geisiadau newydd, sy’n dod i gyfanswm o bron i £19miliwn ers mis Ebrill 2020. Mae’r gwobrau hyn wedi helpu i fynd i’r afael â’r argyfwng a darparu grantiau tymor hwy y tu hwnt i’r argyfwng uniongyrchol.

Mae wedi bod yn ysbrydoledig gweld a chefnogi sefydliadau cymunedol i ymateb i’r her o gefnogi unigolion a theuluoedd ledled Cymru. Er ein bod yn edrych ymlaen at y dyddiau pan all gweithgareddau wyneb yn wyneb ailddechrau, rydym wedi dysgu llawer o bethau drwy gydol COVID-19 ac wedi mabwysiadu rhai arferion y gallwn eu datblygu i’r dyfodol. Rydym wedi cyfrannu at ddigwyddiadau sy’n ennyn diddordeb cannoedd o gyfranogwyr ac wedi’u cynnull ac wedi cyhoeddi tua 100 o adroddiadau, blogiau a straeon yn rhannu profiad bywyd go iawn gan grwpiau cymunedol. Gallwch gloddio i mewn i lawer o’r deunyddiau a gynhyrchir o’r mewnwelediadau a gafwyd a chael y wybodaeth ddiweddaraf am y digwyddiadau sydd ar y gweill.

Wrth edrych yn ôl, roeddem yn ymateb yn gyflym i helpu ein prosiectau a deiliaid grantiau i gefnogi eu cymunedau yn yr anhrefn a ddaeth yn sgil Covid-19. Gyda rheolau’r cyfyngiadau symud yn cael eu gorfodi, mwy o unigedd a phob gweithgaredd wyneb yn wyneb ond hanfodol yn dod i ben; gwyddem mai ein deiliaid grant oedd yn y sefyllfa orau i wybod sut i helpu’r rhai mwyaf agored i niwed yn eu cymunedau drwy’r cyfnod hynod heriol hwn.

Gyda hyn mewn golwg, gwnaethom ysgogi ein grantiau i gefnogi ymateb cyfunol COVID-19 yn uniongyrchol; gwnaethom flaenoriaethu ceisiadau am grantiau gan sefydliadau a oedd yn cefnogi pobl sy’n wynebu risg uchel o Covid-19 neu sy’n wynebu galw a phwysau cynyddol oherwydd Covid-19 – fel banciau bwyd cymunedol. Gwnaethom hefyd flaenoriaethu ceisiadau gan brosiectau a oedd am gydweithio â chymunedau eraill i fynd i’r afael â materion a achoswyd gan y pandemig. Enghraifft o’n grantiau yw i Red Kite Health Solutions yn Aberhonddu, bydd y grant o £56,800 yn darparu gwasanaeth cymorth COVID-19 sy’n cynorthwyo pobl y mae’r pandemig yn effeithio’n andwyol arnynt.

Un arall yw i Age Cymru Gorllewin Morgannwg a fydd yn eu galluogi i ddarparu cymorth i bobl hŷn, ac unigolion â phroblemau iechyd meddwl ac anableddau sy’n profi caledi ariannol, unigrwydd ac arwahanrwydd, ac anhawster gofalu amdanynt eu hunain oherwydd pandemig COVID-19. Bydd eu grant o £66,880 yn darparu gwasanaeth pryd ar glud i wella maeth a lleihau ansicrwydd bwyd, a gwasanaeth cyngor a gwybodaeth dros y ffôn a fydd yn cyfeirio at wasanaethau eraill yn y gymuned. Yng Nghaerdydd, bydd SEF Cymru yn defnyddio £10,000 i sefydlu rhaglen fentora ar gyfer pobl ifanc o gefndiroedd difreintiedig, drwy ddefnyddio modelau rôl lleol, ymlaciol o gymunedau ymylol i helpu i gynyddu eu hyder, eu hunan-barch a’u lles.

Yn ogystal â gwneud dyfarniadau i grwpiau newydd, roeddem yn caniatáu i ddeiliaid grantiau presennol ddefnyddio eu grant yn hyblyg i gefnogi eu cymunedau orau. Cysylltodd y tîm yn Y Gronfa â deiliaid grantiau presennol a chynigiodd gymorth a chyngor iddynt – gan sicrhau bod ein deiliaid grantiau yn gwybod ein bod yno i’w cefnogi a’u helpu i ymateb i’r heriau yr oeddent yn eu hwynebu – a hynny yw’r pwysau ariannol hwnnw, mwy o alw neu ffurfio ymateb brys.

Yn ogystal â grymuso grwpiau a sefydliadau i arwain ymatebion i Covid yn eu cymunedau eu hunain, strategaeth allweddol arall ar gyfer Cronfa Gymunedol y Loteri Genedlaethol fu dod ynghyd ag arianwyr eraill ledled Cymru drwy Fforwm Arianwyr Cymru. Yn y pen draw, mae hyn wedi ein galluogi i rannu arfer gorau a mewnwelediadau allweddol, ond mae hefyd wedi ein galluogi i osgoi dyblygu a sicrhau ein bod i gyd yn gweithio mor effeithlon ac effeithiol â phosibl i gefnogi cymunedau Cymru drwy gydol y cyfnod anodd hwn. Er i’r cydweithio hwn gael ei eni mewn ymateb brys ar y cyd, mae’r ffordd hon o gydweithio wedi bod yn hynod werthfawr ac yn un y bwriadwn ei chynnal wrth symud ymlaen.

Un peth da fu’r cynnydd yn nifer y bobl sy’n gwirfoddoli. Mae straeon o bob cwr o Gymru o bobl a chymunedau yn dod at ei gilydd gyda’i gilydd i helpu ei gilydd allan mewn oriau o angen. Mae’n debygol y bydd angen i fudiadau gwirfoddol addasu i harneisio ac adeiladu ar y momentwm hwn. I gyd-fynd â hyn, rydym wedi gweithio gyda Camelot ac ITV i gyflwyno ein hymgyrch Methu Allan i Helpu Allan sy’n annog pobl i fethu allan ar eu hoff raglen deledu i helpu yn eu cymunedau. Darllenwch am rai o’r bobl ledled y DU sydd wedi gwneud gwahaniaeth yn eu cymunedau eleni diolch i arian y Loteri Genedlaethol, a chael gwybod sut y gall pobl ledled y DU wirfoddoli gyda mwy na 25 o sefydliadau sydd ag amrywiaeth o gyfleoedd lleol ac ar-lein.

Gwyddom fod gan y sectorau gwirfoddol a chymunedol rôl hanfodol bwysig i’w chwarae yn y broses hirdymor o adfer Covid yng Nghymru, a hoffem eu gweld yn parhau i wneud gwaith gwych ledled y wlad. Mae’r grwpiau a ariannu gennym yn gallu cefnogi unigolion a theuluoedd mewn amrywiaeth o ffyrdd, sef, o ran diweithdra, unigedd, tai neu iechyd meddwl, a bydd pob un ohonynt yn hanfodol wrth inni barhau i symud ymlaen drwy’r pandemig. Ein nod yw cefnogi’r grwpiau a’r sefydliadau hyn i helpu eu cymunedau eu hunain ac, yn eu tro, cefnogi’r gwaith o adeiladu Cymru iach a ffyniannus.

Y mis hwn, rydym yn pennu ein blaenoriaethau ariannu diwygiedig, sy’n nodi ein cam nesaf o ran cefnogi cymunedau i wella o COVID-19 ac wrth annog grwpiau i addasu ar gyfer y tymor hwy. Ein tair blaenoriaeth ariannu newydd yw:

  • Cefnogi sefydliadau i addasu neu arallgyfeirio i ymateb i heriau newydd ac yn y dyfodol
  • Cefnogi cymunedau y mae COVID-19 yn effeithio’n andwyol arnynt
  • Cefnogi cymunedau a sefydliadau i ddod yn fwy gwydn i’w galluogi i ymateb yn well i argyfyngau yn y dyfodol.

Bydd y rhain yn berthnasol i’n dwy brif raglen grant Pawb a’i Le ac Arian i Bawb y Loteri Genedlaethol. Yn gynharach y mis hwn, gwnaethom ailagor ein rhaglen Taclo Digartrefedd ac rydym yn gweithio gyda phobl ifanc ledled Cymru i lunio ein Rhaglen Pobl Ifanc newydd a fydd yn agored i geisiadau yn y flwyddyn newydd.

Rydym hefyd yn dechrau meddwl sut olwg fydd ar ein cynnig ariannu yn y dyfodol, felly y flwyddyn nesaf byddwn yn cychwyn ar adolygiad o’n grantiau i nodi’r blaenoriaethau sydd bwysicaf i gymunedau yn y dyfodol. Byddwn yn ymgysylltu â sefydliadau a chymunedau ledled Cymru, felly cadwch lygad allan am gyfle i gyfrannu at y ddadl a fydd yn helpu i lunio ein rhaglenni dros y blynyddoedd nesaf.

Os oes gennych syniad am brosiect cymunedol siaradwch â ni am ein grantiau –  ffoniwch 029 2168 0214 neu ewch i cronfagymunedolylg.org.uk/cymru

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Newid )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Newid )

Connecting to %s